Úrskurðir kærunefndar lausafjár- og þjónustukaupa
Úrskurður í máli 3/2003
I. Málsmeðferð kærunefndar.
Með bréfi, dags 29. september 2003, beindi X, hér eftir nefndur álitsbeiðandi, til nefndarinnar erindi vegna ágreinings hans við Y , hér eftir nefndur gagnaðili.
Erindið var yfirfarið af nefndarmönnum og var samþykkt að taka það til efnislegrar meðferðar. Í samræmi við ákvæði 2. mgr. 9. gr. reglugerðar nr. 565/2001 um kærunefnd lausafjár- og þjónustukaupa var gagnaðila gefinn kostur á að koma á framfæri við nefndina sjónarmiðum sínum og kröfum.
Umsögn gagnaðila, dags. 20.október 2003, barst nefndinni þann 21. sama mánaðar. Nefndin ákvað á fundi sínum 6. nóvember 2003 að óska eftir frekari gögnum frá álitsbeiðanda. Umbeðin gögn bárust 14. nóvember 2003.
Að gagnaöflun og umfjöllun lokinni var málið tekið til úrlausnar þann 4. febrúar 2004.
II. Helstu málsatvik og ágreiningsefni.
Álitsbeiðandi keypti hinn 21. maí 2003 af gagnaðila sem hefur umboð fyrir bifreiðar notaða jeppabifreið af gerðinni Musso. Bifreiðinni hafi verið ekið 158.000 km og var af árgerð 1997. Áður en kaupin tókust hafði bifreiðin verið söluskoðuð af óháðum aðila. Ekkert er tekið fram um ástand hreyfils bifreiðarinnar í skoðunarskýrslu. Álitsbeiðandi kveðst hafa farið þess á leit við gagnaðila að fá aðgang að ástandsskoðun Y en verið hafnað þar sem um einkaupplýsingar væri að ræða.
Álitsbeiðandi kveður hreyfil bifreiðarinnar hafa stöðvast hinn 9. júlí 2003 þar sem álitsbeiðandi var á ferð í bifreið sinni skammt vestan Hveragerðis við Kamba. Við skoðun kom í ljós að ástæða þess að hreyfill bifreiðarinnar stöðvaðist var sú að hreyfillinn hafði bilað aðvarlega. Ekki þótti svara kostnaði að gera við hreyfil bifreiðarinnar en þess í stað var fenginn notaður hreyfill úr samskonar bifreið. Fram kemur að sá hreyfill var tekinn úr bifreið sem hafði verið ekið 69.000 km og var af árgerð 2000. Álitsbeiðandi telur að gagnaðili beri ábyrgð á tjóni því sem hann varð fyrir og krefur gagnaðila um greiðslu kr. 526.608,- vegna kostnaðar sem hann varð fyrir vegna bilunar hreyfils bifreiðar. Álitsbeiðandi byggir kröfur sínar á því að gagnaðili hafi ekki fullnægt upplýsingaskyldu sinni og hafi leynt sig þeim upplýsingum að u.þ.b. ári áður en kaupin tókust hafi vél bifreiðarinnar skemmst með sama hætti og verið lagfærð með miklum tilkostnaði. Kveður álitsbeiðandi sig ekki hafa fest kaup á bifreiðinni hefðu þessar upplýsingar legið fyrir er hann tók ákvörðun um kaupin.
Krafa álitsbeiðanda sundurliðast þannig:
Flutningur og skoðun á bifreiðaverkstæði í Hveragerði kr. 7.735,-
Flutningur frá Hveragerði til verkstæðis í Reykjavík kr. 11.700,-
Skoðun og mat á vélaverkstæði kr. 52.473,-
Flutningur milli verkstæða í Reykjavík kr. 4.700,-
Verð notaðs hreyfils ásamt ísetningu kr. 450.000.-
Samtals kr. 526.608
Afstaða gagnaðila til kröfu álitsbeiðanda kemur fram í bréfi til kærunefndar dagsettu 20. október 2003 en í gögnum málsins er einnig að finna bréf gagnaðila til álitsbeiðanda dagsett 16. september 2003. Í bréfi sínu til kærunefndar telur lögmaður gagnaðila að þar sem álitsbeiðandi byggi mál sitt á ákvæðum laga nr. 28/1998 um verslunaratvinnu, einkum 14. gr. laganna beri að vísa málinu frá nefndinni. Lögmaður gagnaðila tekur efnislega fram að gagnaðili harmi að gögn vegna fyrri viðgerðar bifreiðarinnar voru ekki kynnt álitsbeiðanda. Lögmaðurinn kveður þetta hins vegar engu breyta og bendir á að álitsbeiðanda gafst færi á að láta óvilhallan aðila skoða ástand bifreiðarinnar. Enda hafi niðurstaða slíkrar skoðunar ekki bent til annars en að hreyfill og drifbúnaður bifreiðarinnar væru í lagi. Þá fullyrði gagnaðili að álitsbeiðandi hafi aldrei gert ástand hreyfils bifreiðarinnar að forsendu fyrir kaupunum og hafnar alfarið þeirri röksemd að hann hefði ekki keypt bifreiðina hefði honum verið kunnugt um fyrri viðgerð hreyfilsins. Þá tekur gagnaðili það fram að almennt er það talið auka verðgildi eldri bifreiða, hafi slitflötum verið skipt út fyrir nýja. Einnig telur gagnaðili vafa leika á því að hreyfilbilun sú sem hér er til umfjöllunar sé sambærileg þeirri fyrri. Sé svo hljóti að þurfa að skoða hvern þátt sá aðili er framkvæmdi viðgerðina kann að eiga í því hvernig fór. Loks telur gagnaðili ekkert orsakasamband vera milli þess tjóns sem álitsbeiðandi varð fyrir og athafna sinna.
III. Forsendur.
Málsaðila greinir á um hvort gagnaðila sé skylt að bæta álitsbeiðanda það tjón er hann varð fyrir þegar hreyfill bifreiðar þeirrar er hann keypti af gagnaðila bilaði alvarlega. Það sem hér kemur til skoðunar er skylda gagnaðila sem seljanda að upplýsa kaupanda um atriði sem verulegu máli skipta varðandi söluhlut eða not hans. Í 19. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup er kveðið á um skyldu seljanda til þess að upplýsa um alla þá galla söluhlutar, sem máli skipta, eða óheppilega eiginleika söluhlutar.
Hér koma einnig til skoðunar ákvæði 20. gr. laga nr. 50/2000 en þar er kveðið á um skoðunarskyldu kaupanda. 1. og 2. mgr. ákvæðisins hljóða svo:
"20. gr. Vond trú kaupanda, rannsókn fyrir kaup o.fl.
Kaupandi getur ekki borið neitt það fyrir sig sem galla sem hann vissi eða mátti vita um þegar kaupin voru gerð.
Hafi kaupandi rannsakað söluhlut áður en kaupin voru gerð eða hafi hann án gildrar ástæðu látið undir höfuð leggjast að sinna hvatningu seljanda um slíka rannsókn getur kaupandi ekki borið fyrir sig neitt það sem hann hefði þá átt að veita athygli. Þetta gildir þó ekki ef seljandi hefur sýnt af sér vítavert gáleysi eða framferði hans að öðru leyti verið andstætt heiðarleika og góðri trú."
Þegar metið er hvort bifreið sú er gagnaðili seldi álitsbeiðanda var haldin galla í skilningi laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup vegast á skylda seljandans til upplýsingagjafar og skylda kaupanda til þess að rannsaka söluhlut. Hér þarf að líta til stöðu aðila og allra atvika þegar kaupin gerast.
Í lögum um lausafjárkaup er kveðið á um að meginreglan sé sú að hafi kaupandi rannsakað söluhlut áður en kaup tókust geti hann ekki borið fyrir sig neina þá galla sem hann hefði átt að veita athygli við slíka rannsókn. Í greinargerð með frumvarpi því sem síðar var að lögum nr. 50/2000 segir um reglu þá sem kemur fram í 2. mgr. 20. gr.: "Í 2. mgr. kemur fram fyrirvari sem við á þegar seljandinn hefur sýnt af sér vítavert gáleysi eða framferði hans að öðru leyti stríðir á móti heiðarleika og góðri trú. Í þessu felst að vöntun rannsóknar eða ófullnægjandi rannsókn af hálfu kaupanda kemur honum ekki í koll ef seljandinn hefur sýnt af sér vítavert gáleysi eða framferði hans að öðru leyti er andstætt heiðarleika og góðri trú.
Ekki er ástæða til þess að gera mjög strangar kröfur um aðgæslu af hálfu kaupanda í neytendakaupum þegar mat er lagt á rannsóknarskyldu hans. Orðalag 2. mgr. er með þeim hætti að það gefur tækifæri til mats í hverju einstöku tilviki. Á það bæði við um mat í þeim efnum hvort kaupandinn hafi haft gilda ástæðu til að láta hjá líða að rannsaka hlutinn og einnig mat á því hvað hann hefði átt að komast að raun um við rannsókn."
Í máli þessu háttar svo til að álitsbeiðandi kaupir notaða bifreið af gagnaðila sem rekur bifreiðaumboð. Kærunefnd telur það nægilega sannað að gagnaðili hafi búið yfir upplýsingum um að hreyfill hinnar seldu bifreiðar hafi verið áður bilað með svipuðum hætti og varð eftir að bifreiðin komst í umráð álitsbeiðanda. Enda harmar gagnaðili í bréfi sínu til kærunefndar dags. 20. október sl. að gögnum þessum hafi ekki verið haldið til haga og þau kynnt álitsbeiðanda. Þá er því haldið fram af álitsbeiðanda að gagnaðili hafi neitað að láta af hendi niðurstöður ástandsskoðunar sem framkvæmd var á bifreiðinni á vegum gagnaðila með vísan til þess að þar væri um ,,einkaupplýsingar" að ræða. Þessari staðhæfingu álitbeiðanda hefur ekki verið mótmælt af gagnaðila.
Fyrir liggur að álitsbeiðandi lét óháðan aðila skoða ástand bifreiðarinnar áður en kaupin tókust. Ekkert kom fram við þá skoðun sem benti til bilunar í drifbúnaði eða hreyfli bifreiðarinnar.
Kærunefnd telur ákvæði 2. mgr. 20. gr. laga nr. 50/2000 eigi við hér. Nefndin telur einnig að álitsbeiðandi hafi gætt skoðunarskyldu sinnar eins og ákvæði laga 50/2000 mæla fyrir um. Kærunefndin telur að sú staðreynd að ekki kom fram bilun við þá skoðun valdi ekki því að álitsbeiðandi glati rétti til þess að bera fyrir sig galla.
Telur kærunefnd að það sé almennt forsenda í bifreiðakaupum að hreyfill bifreiðar sé ekki bilaður eða haldinn galla og taka þurfi sérstaklega fram við kaup ef aðrar forsendur liggja til grundvallar. Megi því fallast á með álitsbeiðanda að vitneskja um fyrri bilun hreyfils bifreiðarinnar hefði haft áhrif á afstöðu til kaupanna.
Kærunefnd telur þá staðreynd að gagnaðili bjó yfir upplýsingum um að hreyfill bifreiðarinnar hafi áður en kaupin tókust þarfnast verulegrar viðgerðar og kynnti álitsbeiðanda þær ekki, þrátt fyrir upplýsingaskyldu sína, valda því að telja beri að bifreiðin hafi verið haldinn galla þegar kaupin tókust. Kærunefnd telur því álitsbeiðanda eiga rétt til skaðabóta úr hendi gagnaðila. Kostnaður álitsbeiðanda vegna flutnings bifreiðarinnar og skoðunar voru kr. 96.043 og telur nefndin að þann kostnað beri gagnaðila að bæta álitsbeiðanda að fullu. Varðandi bætur vegna nýs hreyfils og ísetningar hans telur kærunefndin að líta beri til þess að eftir að skipt hefur verið um hreyfil í bifreið álitsbeiðanda eru líkur til þess að bifreiðin sé betri en hún var þegar kaup tókust. Slá megi því föstu að hreyfill sá sem nú er í bifreiðinni muni endast lengur en vænta mátti að sá hreyfill er var í bifreiðinni við sölu hefði gert. Þegar virtur er þessi munur á aldri og notkun þess hreyfils sem gaf sig og þess sem nú er í bifreiðinni þykja skaðabætur vegna hreyfilsins hæfilega metnar 250.000 kr. Er við það mat gengið út frá því verðmæti aflhreyfla bifreiða minnki í hlutfalli við notkun. Samtals eru bætur til álitsbeiðanda því kr. 346.043. Vextir af bótakröfunni skulu greiðast í samræmi við IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Sá dagur er miða beri upphaf vaxta við er 5. september 2003, er álitsbeiðandi setti fram kröfur sínar við gagnaðila.
IV. Niðurstaða
Það er álit kærunefndar að gagnaðili beri að greiða álitsbeiðanda skaðabætur sem þykja hæfilega metnar kr. 346.043. Skaðabóta krafa þessi beri vexti í samræmi við IV. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 5. september 2003.
4. febrúar 2004
Pétur Örn Sverrisson
Tómas Sigurðsson
Ólöf Embla Einarsdóttir
