Úrskurður í máli 2/2002

27.12.2002

I. Málsmeðferð kærunefndar
Með bréfi dagsettu 11. september 2002 beindi X, hér eftir nefndur álitsbeiðandi, erindi til nefndarinnar vegna ágreinings við Y, hér eftir nefndur gagnaðili.

Erindið var lagt fram á fundi nefndarinnar þann 9. október 2002. Samþykkt var að gefa gagnaðila kost á að koma á framfæri sjónarmiðum sínum og kröfum í samræmi við ákvæði 9. gr. reglugerðar nr. 565/2001 um kærunefnd lausafjár- og þjónustukaupa. Gagnaðili sendi nefndinni greinargerð með bréfi dagsettu 4. nóvember 2002. Á fundi nefndarinnar þann 18. nóvember 2002 fór nefndin yfir fram komin gögn. Með bréfi dagsettu 21. nóvember sendi álitsbeiðandi athugasemdir við greinargerð gagnaðila. Gaf efni þess ekki tilefni til að leita frekari umsagna. Á fundi nefndarinnar þann 27. desember var málið tekið til úrlausnar.

II. Helstu málsatvik og ágreiningsefni
Um er að ræða leigu á geymsluplássi fyrir tjaldvagn. Ágreiningur aðila stendur um hvort gagnaðili beri ábyrgð á tjóni sem varð á tjaldvagni álitsbeiðanda á grundvelli laga um þjónustukaup nr. 42/2000.

Krafa álitsbeiðanda er að:

Gagnaðila beri að bæta tjón álitsbeiðanda að fullu á grundvelli laga um þjónustukaup. Í því felist að honum beri að greiða útlagðan kostnað vegna viðgerða á tjaldvagninum samtals að fjárhæð kr. 46.476,- og greiða bætur sem samsvari kostnaði við að kaupa nýtt ytra tjald fyrir tjaldvagninn.

Álitsbeiðni fylgdu bréfaskrif álitsbeiðanda og gagnaðila til Neytendasamtakanna vegna ágreiningsins. Vísa báðir aðilar til þessara gagna um málsatvik og málsástæður.

Í álitsbeiðni kemur fram að álitsbeiðandi gerði í september 2001 (mánaðardagur ekki tilgreindur) samning við gagnaðila um geymslu á tjaldvagni álitsbeiðanda. Gilti samningurinn til 1. júní 2002. Ber samningurinn heitið "Leigusamningur um geymslupláss". Í samningnum segir eftirfarandi: "Með samningi þessum staðfestist að X sími [...] á tjaldvagn no. [...] í geymslu hjá undirrituðum. Og hefur greitt kr. 7000 í geymslugjald, sem innifelur tryggingu vegna þjófnaðar og innbrots. Samningur þessi gildir til 1. júní 2002. Gildir einnig sem kvittun fyrir greiðslu."

Álitsbeiðandi kveðst hafa sótt vagninn samkvæmt beiðni gagnaðila nokkrum dögum áður en samningurinn rann út. Hann hafi svo u.þ.b. þremur vikum eftir afhendingu vagnsins opnað hann og orðið var við að lekið hafi inn í vagninn og hluti hans myglað mikið af þeim sökum. Hafi segldúkur (hlífðardúkur) sem ávallt var á vagninum borið greinileg ummerki þess að vatn hafi legið á honum og það líkast til frosið í óupphitaðri geymslunni. Ekki sé um að ræða venjulega rifu, heldur líkt og dúkurinn hafi trosnað sökum frosts. Í gegnum þessi "göt" hafi greinilega lekið ofan í vagninn og hann myglað. Álitsbeiðandi kveðst vera fullviss að segldúkurinn hafi verið í lagi þegar vagninn var settur í geymsluna. Kæru álitsbeiðanda fylgdi ljósrituð mynd af rifunum á dúknum. Álitsbeiðandi kveðst hafa haft samband við gagnaðila sama dag og hann uppgötvaði tjónið.

Í greinargerð gagnaðila kemur fram að umrætt geymsluhús er fyrrverandi minnkaskáli, óeinangrað stálklætt stálgrindarhús með krossviðarhurðum neðan á veggjum endilangt húsið. Segir að í vondum veðrum geti jafnvel snjóað lítillega inn með mæni og hurðum. Vel lofti um tæki sem þar eru inni. Við hitabreytingar, þ.e. þegar frystir og þiðnar á víxl, leki iðulega úr þakinu þó það sé ekki mikið að magni til. Alltaf megi þó reikna með að eitthvað leki niður á vagnana enda verði tjaldvagnar og fellihýsi til að mynda að þola það vel að ferðast sé með þá í rigningu. Gagnaðili segir að álitsbeiðandi hafi tekið fram er hann óskaði eftir geymsluplássi að hann hafi þurft að þurrka hann því hann væri blautur. Álitsbeiðandi hafi sótt vagninn 25. maí 2002 en hringt í sig 24. júní og tjáð sér að vagninn væri myglaður. Þennan tíma hafi úrkoma verið veruleg og hann staðið á lóð eigandans. Hann telur að mygluna megi rekja til þess að vagninn hafi ekki verið nægilega þurr er hann var settur í geymsluna, eða þá sem líklegra sé að gat hafi verið á seglinu þannig að vatn hafi komist óhindrað niður í hann. Ósannað sé hvort það hafi gerst í húsinu, eða þá þann tíma sem vagninn stóð á lóð eigandans eftir að hann var sóttur. Í þessu sambandi bendir álitsbeiðandi á að áður en vagninn fór í geymsluna hafi hann oft verið geymdur utandyra án þess að nokkuð hafi lekið ofan í hann í úrkomu. Þá sé ekki mögulegt að mygluskemmdir á vagninum í þvílíkum mæli hafi myndast á þremur vikum.

Gagnaðili kveðst hafa um árabil leigt fólki geymslupláss fyrir tjaldvagna og fellihýsi og einnig bíla án nokkurra kvartana, þvert á móti hafi fólk lofað geymsluaðstöðuna og talað um hvað geymslan hafi verið góð. Hann segir umræddan tjaldvagn hafa verið þannig gerðan að opið hafi verið ofan í hann undir seglinu og eigi vatn því greiða leið niður í vagninn sé gat á seglinu. Þetta hafi sér verið ókunnugt um, en eiganda vagnsins hljóti að hafa verið það fullljóst. Um ástands vagnsins að öðru leyti segir gagnaðili að tjaldvagninn hafi verið orðinn 12 ára gamall og yfirbreiðslan orðin trosnuð og þreytt og búið að bæta hana. Er því mótmælt að yfirbreiðslan hafi farið svo í geymslunni.

Gagnaðili tekur fram að í leigusamningi milli aðila málsins segi að húsnæðið sé tryggt gagnvart þjófnaði og innbroti, annað sé hins vegar á ábyrgð eiganda vagns. Gagnaðili telur að álitsbeiðanda hafi borið að sjá svo um að yfirbreiðslan væri í lagi, þar eð hann vissi hvernig vagninn var útbúinn. Það hafi verið kæruleysi af hans hálfu að setja vagninn í svona ástandi í geymsluna. Orðrétt segir hann: "Hefði ég vitað að vagninn væri svona opinn undir seglinu, hefði ég ekki látið hann fá pláss í geymslunni." Kveður hann aðra vagna sem stóðu við hlið vagns álitsbeiðanda við nákvæmlega sömu aðstæður hafa verið í góðu lagi.

Álitsbeiðandi telur að lög nr. 42/2000 eigi við í málinu og vísar í því sambandi til 3. tl. 1. mgr. 1. gr. laganna. Þá vísar álitsbeiðandi til 3. gr. laganna. Samkvæmt henni megi seljandi þjónustu ekki víkja frá ákvæðum laganna með samningi. Það hafi því engin áhrif á þær skyldur seljanda að veita fullnægjandi þjónustu að í samningi hafi verið tekið fram að tryggt væri gegn þjófnaði og innbroti. Álitsbeiðandi vísar ennfremur til 25. gr. laganna sem feli það í sér að verði tjón á eignum neytanda þegar verk er unnið eða í tengslum við það beri seljanda að bæta það tjón nema hann sýni fram á að hann hafi ekki sýnt af sér vanrækslu. Ennfremur vísar hann til þess að samkvæmt 4. og 5. gr. laganna skuli þjónusta ávallt vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti eins og þeir tíðkist hverju sinni og uppfylla þau lágmarksskilyrði sem sett séu á hverjum tíma með tilliti til öryggis. Telur hann að gagnaðili hafi greinilega sýnt af sér vanrækslu við umrædda þjónustu. Gagnaðili hafi fyllilega gert sér grein fyrir því um hvers konar geymsluhúsnæði var að ræða. Hafi honum verið ljóst að vatn gæti sest á vagninn og það frosið. Honum hafi því borið skylda til að líta til með vagninum og þurrka af honum vatnið til að koma í veg fyrir að það frysi ofan á honum. Geti gagnaðili ekki verið firrtur ábyrgð þótt hann segist hafa leigt fólki geymslupláss um árabil og það verið ánægt með aðstöðuna. Geti t.d. vagn álitsbeiðanda hafa verið settur á verri stað en aðrir. Þá geti vanþekking á útbúnaði vagnsins ekki firrt gagnaðila ábyrgð. Aðili sem hefur atvinnu af því að geyma vagna eigi að vita að þeir eru misjafnlega útbúnir. Honum hafi því borið að kanna hvort aðstæður til veittrar þjónustu væru nægjanlega góðar í þessu tilfelli og hafna því að geyma vagninn ef hann teldi svo ekki vera.

Gagnaðili telur að lög um þjónustukaup nr. 42/2000 eigi ekki við í málinu þar sem einungis hafi veri um að ræða leigu á stæði í skemmu sem leigjandi hafi vitað hvernig var úr garði gerð.

Um kröfur um bætur segir í álitsbeiðandi eftirfarandi í gögnum málsins:

"Þar sem dýnur í tjaldvagninum voru ónýtar var nauðsynlegt að kaupa nýjar og senda vagninn í hreinsun. Þessar kostnaðarsömu framkvæmdir hafa því miður ekki dugað og sér enn á tjaldinu eftir mygluna. Auk þess er nú þéttiefni vagnsins horfið með öllu. Tilraunir til að bæta það tjón, m.a. með kaupum á þéttiefni, hafa engan árangur borið og nú er svo komið að ytra tjaldið, og þar með vagninn sjálfur, virðist ónýtt. Undirritaður gat ekki komist hjá hreinsun á ytra tjaldinu enda hefði hann aldrei getað notað vagninn með myglað ytra tjald. Vagninn var því einnig ónothæfur fyrir hreinsun.

Undirritaður fer því fram á að tjón hans verði bætt að fullu skv. 25. gr. l. nr. 42/2000."

Í máli gagnaðila kemur fram að hann hafi vegna kunningsskapar við álitsbeiðanda boðið að taka þátt í tjóni hans með því að greiða honum 15.000 kr., sem hann hafi ekki þegið. Þetta hafi hann gert þó svo að hann teldi sér þetta vera óviðkomandi. Boðið sé hins vegar ekki lengur fyrir hendi og hafnar gagnaðili alfarið að greiða álitsbeiðanda bætur.

III. Forsendur kærunefndar
Gildissvið laga nr. 42/2000 er afmarkað í 1. og 2. gr. laganna. Þannig segir í 1. gr. þeirra:

"Lög þessi taka til hvers kyns samninga um kaup á þjónustu sem veitt er neytendum í atvinnuskyni gegn endurgjaldi og þegar veitt þjónusta felur í sér:
1. [...]
3. geymslu á lausafjármunum,
4. [...]
Með neytanda er átt við einstakling sem er kaupandi þjónustu og kaupin eru ekki í atvinnuskyni eða í tengslum við starf hans.

Lögin taka því til geymslu á lausafjármunum fyrir neytendur enda fari hún fram í atvinnuskyni gegn endurgjaldi. Kærunefndin skilur rökstuðning gagnaðila svo að hann telji að ekki hafi verið um þjónustusamning að ræða, þ.e. hann hafi ekki tekið að sér geymslu á vagninum heldur eingöngu leigt undir hann húsnæði. Þannig hafi hann sem leigusali ekki tekið að sér að annast eftirlit með ástandi vagnsins eða aðra umsjón með honum.

Við mat á því hvort þjónusta feli í sér geymslu samkvæmt lögunum verður fyrst og fremst að líta til eðlis þeirrar þjónustu sem innt er af hendi enda er ekki unnt skv. 3. gr. laganna að víkja frá ákvæðum þeirra neytanda í óhag.

Samningur aðila málsins ber heitið "Leigusamningur um geymslupláss". Er tekið fram að innifalið í leiguverðinu sé trygging vegna þjófnaðar og innbrots. Á grundvelli samningsins tók gagnaðili að sér gegn endurgjaldi að geyma tjaldvagn álitsbeiðanda í læstri geymslu sem hann einn hafði óhindraðan aðgang að. Samkvæmt þessu verður að telja að gagnaðili hafi tekið að sér að annast umsjá vagnsins og að þjónusta gagnaðila hafi því falið í sér geymslu í skilningi 1. gr. laga um þjónustukaup.

Í málinu liggur fyrir að tjaldvagn álitsbeiðanda varð fyrir tjóni vegna raka sem komst að tjaldi hans. Greinir aðila málsins á um hvort tjónið megi rekja til atburða sem gagnaðili ber ábyrgð á.

Samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga um þjónustukaup ber seljandi þjónustu áhættu af tjóni sem verður áður en hann skilar af sér verki nema hann sýni fram á að tjónið sé vegna atvika sem ekki eru á hans valdi. Af 2. mgr. 19. gr. laganna leiðir að þegar keypt þjónusta varðar hlut sem afhentur hefur verið seljanda þjónustu telst seljandi hafa skilað af sér verkinu þegar sá hlutur er kominn aftur í vörslu neytanda.

Gagnaðili gat við móttöku tjaldvagnsins tryggt sér sönnur fyrir því að tjaldvagninn var heill þegar hann tók við honum. Hefur gagnaðili ekki fært fram fullnægjandi rök fyrir þeirri staðhæfingu að vagninn hafi verið blautur þegar hann tók við honum eða að rifur hafi þegar verið komnar á hlífðardúkinn.

Óumdeilt er að 3-4 vikur liðu frá því álitsbeiðandi tók við vagninum hjá gagnaðila og þar til hann tilkynnti um tjón sitt. Er af þeim sökum eðlilegt að álitsbeiðandi verði að sanna að tjónið hafi orðið á meðan vagninn var í geymslu gagnaðila en ekki eftir að hann tók við honum. Í kvörtun álitsbeiðanda er ástandi hlífðardúks og tjalds lýst. Í lýsingunni kemur fram að augljós merki séu um að vatn hafði legið á hlífðardúknum og dúkurinn trosnað á þeim stað líkt og um frostskemmdir hafi verið að ræða. Þá kemur fram að hluti tjaldsins hafi myglað mikið. Er því haldið fram að þessar skemmdir hafi ekki getað myndast á þeim tíma sem leið frá því tjaldvagninn var sóttur.

Af lýsingum gagnaðila á geymslunni má ráða að ekki sé útilokað að vatn hafi getað safnast ofan á tjaldvagninum í geymslunni og það frosið og síðan lekið ofan í vagninn eins og álitsbeiðandi lýsir. Gögn málsins sýna þó að mati nefndarinnar ekki með nægilega ótvíræðum hætti að ástand dúksins og mygluskemmdir á tjaldi vagnsins megi ekki rekja til atvika eftir að hann var sóttur í geymsluna. Verður álitsbeiðandi eins og atvikum máls þessa er háttað að bera hallan af þeim sönnunarskorti. Telur nefndin því ekki sýnt að tjón álitsbeiðanda megi rekja til atvika sem gagnaðili ber ábyrgð á samkvæmt lögum um þjónustukaup og er kröfum álitsbeiðanda því hafnað.

Þar sem niðurstaða málsins veltur á sönnun tekur kærunefndin fram að hún leggur mat á sönnunargögn sem aðilar málsins leggja fram eftir almennum reglum en ekki er gert ráð fyrir aðila- eða vitnaskýrslum fyrir nefndinni.

IV Niðurstöður
Það er álit nefndarinnar að álitsbeiðandi hafi ekki sýnt fram á að tjón hans megi rekja til atvika sem gagnaðili ber ábyrgð á.